Wat is niet-aangeboren hersenletsel (NAH)?
Als er in de loop van je leven schade aan je hersenen ontstaat, dan heet dat niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Het gaat om schade die is opgelopen na de 1e maand na de geboorte. Ontstaat de hersenbeschadiging tijdens de zwangerschap, rond de geboorte of binnen de eerste maand na de geboorte, dan spreken we van aangeboren hersenletsel.
Kenmerkend voor niet aangeboren hersenletsel is de zogenaamde ‘breuk in de levenslijn’. Mensen met NAH ervaren hun leven vaak als in tweeën gedeeld: een leven vóór en een leven na het hersenletsel. Ze beschrijven het letsel als een onomkeerbare breuk.
Oorzaken van NAH
Bij NAH wordt onderscheid gemaakt tussen traumatisch en niet-traumatisch hersenletsel.
Traumatisch hersenletsel ontstaat door een oorzaak van buiten af. Bijvoorbeeld een klap op het hoofd door een verkeersongeluk of een val.
Niet-traumatisch hersenletsel ontstaat door een oorzaak in het lichaam. Bijvoorbeeld een beroerte of hartstilstand waardoor er problemen ontstaan met de bloedtoevoer naar de hersenen. Ook door een hersen(vlies)ontsteking of een hersentumor kan hersenletsel ontstaan.
In Nederland komen er jaarlijks 130.000 nieuwe patiënten met hersenletsel bij.
Symptomen van NAH
Ten gevolge van niet-aangeboren hersenletsel kan men een breed scala aan symptomen ervaren. De plaats en de grootte van het hersenletsel hebben daarbij veel invloed. Ook zijn sommige gevolgen zichtbaar en andere onzichtbaar. Sommige symptomen treden direct na het letsel op, terwijl andere pas weken of zelfs maanden later worden ervaren.
De meest voorkomende symptomen kunnen in twee groepen worden onderverdeeld:
Cognitieve problemen
- Concentratieproblemen.
- Chronische vermoeidheid.
- Moeite met plannen en organiseren.
- Vergeetachtigheid. Mensen met niet-aangeboren hersenletsel hebben moeite met het opslaan van nieuwe informatie, kunnen opgeslagen informatie niet meer goed oproepen of herkennen voorwerpen of gezichten niet goed. Ook zijn er vergissingen met tijd en plaats.
- Overprikkeling. Door de schade aan de hersenen worden prikkels niet meer goed verwerkt.
- Stemmingsstoornissen.
- Problemen met spraak of taal.
- Het verwerken van het letsel en de gevolgen van NAH, kan daarnaast zorgen voor gevoelens van rouw, schaamte, boosheid, onzekerheid, angst en eenzaamheid.
Lichamelijke klachten
- Verlammingsverschijnselen.
- Verstoring van motorische vaardigheden zoals verlies van spierkracht, balans en coördinatie.
- De zintuigen (zien, ruiken, voelen en horen) werken minder goed.
- Chronische lichamelijke pijn.
Zorg en begeleiding
Mensen met NAH ontvangen verschillende vormen van ondersteuning om de symptomen te verminderen, de zelfredzaamheid te verhogen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Gezien het brede aspect aan symptomen, omvat dit vaak een multidisciplinaire aanpak.
Zo wordt bijvoorbeeld fysiotherapie, logopedie en ergotherapie ingezet om lichamelijke en cognitieve vaardigheden te verbeteren. Medicatie kan worden voorgeschreven voor symptoombeheersing en psychologische ondersteuning wordt ingezet om mensen te helpen omgaan met het letsel.
Daarnaast biedt begeleid wonen een ondersteunende omgeving voor degenen die extra hulp nodig. Het doel van begeleid wonen is om mensen met NAH te helpen zo zelfstandig mogelijk te functioneren in hun dagelijks leven.
NAH heeft niet alleen invloed op de persoon die het letsel heeft opgelopen, maar ook op de directe omgeving zoals familie en vrienden. Ook voor hun zijn er vormen van ondersteuning.
In ons verdiepingsartikel lees je meer over de zorg en begeleiding voor mensen met NAH en hun omgeving.