Slaapproblemen na een hersenaandoening
Iedereen kan last krijgen van een slaapprobleem. Mensen met een hersenaandoening zoals dementie of NAH hebben hier vaak last van. Dat is geen toeval: de hersenen spelen namelijk een belangrijke rol bij onze slaap.
Oorzaken van slaapproblemen na een hersenaandoening
De oorzaken van de slaapproblemen hebben te maken met de hersenaandoening zelf of de gevolgen van de aandoening:
- De hersenen spelen een belangrijke rol bij het slapen. Ze zorgen er voor dat je je ’s avonds moe voelt en naar bed wilt gaan. De hersenen spelen ook een cruciale rol bij het goed doorslapen en uitgerust wakker worden. Schade in de hersenen kan daarom zorgen voor een verstoord dag-/nachtritme.
- Gevolgen van een hersenaandoening zoals overprikkeling en chronische pijn zorgen ervoor dat slapen minder goed gaat.
Kenmerken van slaapproblemen na een hersenaandoening
Welke slaapproblemen je ervaart, is afhankelijk van het type hersenbeschadiging, de ernst van de beschadiging en persoonlijke factoren.
Wat bij NAH voorkomt:
- Lang wakker liggen voordat je in slaap valt
- Veel dromen, heviger dan vroeger
- REM-slaapstoornis: mensen worden actief tijdens de REM-slaap en maken fysieke bewegingen zoals schoppen of slaan. Dit komt vaak door hevige dromen.
- Vaak waker worden en dan moeilijk of niet meer kunnen slapen
- ’S nachts opstaan en gaan rondlopen (dwalen)
- Niet weten waar je bent als je wakker wordt
- Overdag vaak moe zijn en op ongewone tijdstippen in slaap vallen
- Slaapapneu
- Veel slapen
- Sundowning: tegen de avond (of 's nachts) meer verwarring, angst of agitatie ervaren, wat kan leiden tot slaapproblemen.
Wat bij veel vormen van dementie voorkomt:
- Vasculaire dementie: veel slapen, verstoord slaap ritme en slaapapneu.
- Ziekte van Alzheimer: sundowning, moeite met doorslapen.
- Frontotemporale dementie: verstoord slaap ritme en slaapapneu.
- Lewy body dementie: verstoord slaap ritme, REM-slaapstoornis en slaapapneu.
Impact van slaapproblemen na een hersenaandoening
Iedereen die weleens een nacht niet goed heeft geslapen, weet dat het de volgende dag allemaal wat moeizamer gaat. Deze impact wordt groter wanneer de verstoorde slaap aanhoudt:
- Cognitieve functies: Als je slecht slaapt, kost het meer moeite om overdag informatie te verwerken. Het kost meer moeite om je ergens op te concentreren en je vergeet dingen sneller.
- Persoonlijke verzorging: De gewone dingen vergen meer inspanning waardoor je er minder zin in kunt hebben. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je minder energie overhoudt om jezelf te verzorgen.
- Omgaan met anderen: Slaap is ook van invloed op je stemming. Als je slecht slaapt, kun je overdag meer prikkelbaar zijn. Daardoor kun je in de omgang met anderen snel geïrriteerd raken of kortaf reageren.
- Het maatschappelijk leven: Door weinig energie of veel slapen bij dementie, is het moeilijker om mee te doen aan de wereld. Bij aanhoudende slaapproblemen kan het gebeuren dat je steeds vaker thuisblijft en je meer terugtrekt.
Behandelen van slaapproblemen na een hersenaandoening
Hoe een slaapprobleem na een hersenaandoening behandeld kan worden, is afhankelijk van verschillende dingen. Welke hersenaandoening je precies hebt (bijvoorbeeld dementie of NAH), en welke slaapproblemen je ervaart.
Het is daarom belangrijk om met de huisarts over slaapproblemen na een hersenaandoening te praten. De huisarts kan vertellen wat je het beste kunt doen om de slaapproblemen te verminderen en je doorverwijzen indien nodig. Bijvoorbeeld naar een psycholoog of slaap/waakcentrum.
Wel zijn er verschillende manieren om je naaste te ondersteunen in het creëren van een gezond dag- en nachtritme. Een gezond dag- en nachtritme helpt om beter te slapen. Klik hier om onze tips te lezen.